Әділ мемлекетке бастар жол

Александра ФОМИНА,

«Өрлеу» волонтерлік орталығының жетекшісі:

– Конституциялық реформа – мемлекеттің «қаңқасын» жаңарту ғана емес, қоғамның өзара келісімін қайта бекіту, билік пен азамат арасындағы жауапкершілік теңгерімін айқындау. Мен бұл реформаны қолдаймын. Өйткені ол – елімізде заң үстемдігін күшейтуге, басқарудағы ашықтық пен әділдік қағидаларын орнықтыруға және азаматтың құқығын нақты кепілдендіруге бағытталған маңызды қадам.

Біріншіден, кез келген мемлекеттің тұрақтылығы Конституцияның қағаздағы мәтінімен емес, сол нормалардың күнделікті өмірде қалай жұмыс істейтінімен өлшенеді. Реформаның негізгі мәні – «ережені адамға қарай бұру» емес, керісінше, «адамды ережемен қорғау». Яғни биліктің қай тармағы болсын, шешім қабылдауда құқықтық шектеуді сезінуге, ал азамат өз құқығын қорғаудың нақты тетіктерін көре алуға тиіс. Конституциялық реформаның арқасында осы ұстанымдар институционалдық сипат алып, әділдікке жол ашылады.

Екіншіден, реформа қоғамдағы сенім дағдарысын еңсеруге көмектеседі. Сенім – жүйелі тәжірибеден туады: әділ сайлау, әділ сот, ашық бюджет, есеп беретін әкімдік, нақты жұмыс істейтін қоғамдық бақылау. Мемлекеттік институттар күшейген сайын «бір адамның еркіне» тәуелділік азайып, ел тағдыры ортақ жауапкершілікке сүйенеді. Бұл – тұрақты дамудың ең дұрыс бағыты.

Үшіншіден, конституциялық өзгерістер азаматтың қадір-қасиетін жоғары қоятын құқықтық мәдениетті қалыптастыруға ықпал етеді. Әлеуметтік әділет, тең мүмкіндік, пікір айту еркіндігі, кәсіпкерлік пен еңбек құқығы, жергілікті өзін-өзі басқарудың нақты мазмұны – мұның бәрі қағидат деңгейінде қалмай, саяси тәжірибеге айналса, қоғам өз күшіне сенеді. Ал өзіне сенген қоғам ғана жаңғырады.

Төртіншіден, реформаны қолдау – мемлекеттің «жаңа сапаға» көшуін қолдау. Әлемдегі тұрақсыздық, экономикалық тәуекелдер, ақпараттық қысым күшейген кезеңде бізге нақты ереже, әділ процедура, мықты институт керек. Конституциялық реформа дәл осы қажеттіліктен туындайды: билік жүйесінің тепе-теңдігін сақтау, құқық қорғау мен сот жүйесінің әділдігіне сұранысқа жауап беру, халықтың үні ескерілетін қоғамдық келісім моделін орнықтыру.

Әрине, кез келген реформа бір күнде нәтиже бермейді. Ең маңыздысы – қабылданған қағидалардың орындалуы, заңдардың бірдей қолданылуы, жауапкершіліктің сөзден іске көшуі. Сол үшін азаматтық белсенділік, ашық пікірталас, қоғамдық бақылау мен кәсіби талдау қатар жүруі қажет. Реформа – тек мемлекетке жүктелген міндет емес, ол – қоғамның да ортақ еңбегі.

Қорытындылай айтқанда, конституциялық реформаны қолдау – әділ мемлекет пен жауапты қоғам құруға бағытталған саналы таңдау. Бұл қадам заң үстемдігіне сүйенген жаңа саяси мәдениетті қалыптастырып, елдің ұзақ мерзімді тұрақтылығы мен дамуына берік негіз қалайды. Мен осы ұстанымды қолдаймын және реформаның өмірде нақты нәтижеге айналуын ең маңызды мақсат деп білемін.